Tomorrow's Dairy werd opgezet door Nestlé en Vreugdenhil Dairy Foods, samen met Wageningen University & Research (WUR), PPP-Agro Advies en melkveehouders. De gezamenlijke ambitie: broeikasgasemissies verminderen en tegelijkertijd werken aan een toekomstbestendige melkveehouderij, met aandacht voor bodem, waterkwaliteit, biodiversiteit en een gezond economisch perspectief voor de agrarisch ondernemer.
In 2022 gingen de eerste 17 melkveehouders met die ambitie aan de slag. Bewust werd gekozen voor verschillende bedrijfstypen en grondsoorten. Niet met één voorgeschreven pakket aan maatregelen, maar door per bedrijf te onderzoeken waar kansen liggen, maatregelen uit te proberen en resultaten en ervaringen met elkaar te delen. Vijf jaar later is niet alleen het aantal deelnemers sterk gegroeid, ook de gezamenlijke kennis over wat verduurzaming in de praktijk vraagt, is aanzienlijk toegenomen.
Vijf jaar leren door te doen
Sinds 2022 werd binnen Tomorrow's Dairy op een oppervlakte vergelijkbaar met circa 1.300 voetbalvelden grasklaver ingezaaid en vonden 68 workshops en kennisbijeenkomsten plaats. Daarnaast werden 101 Open Bodem Indexen en Bedrijfsbodem Waterplannen uitgevoerd en werd praktijkervaring opgedaan met onder meer HVO100, Bovaer®, voerefficiëntie, ruwvoerkwaliteit, bodemkwaliteit en bemestingsstrategieën. Die aantallen vertellen maar een deel van het verhaal. De belangrijkste opbrengst is de kennis die in vijf jaar op het erf is opgebouwd: over maatregelen die goed werken, maar juist ook over maatregelen die moesten worden aangepast of opnieuw geprobeerd.
Van losse maatregelen naar een integrale aanpak
In vijf jaar tijd is Tomorrow's Dairy verbreed van een programma met een sterke focus op klimaatmaatregelen naar een aanpak waarin klimaat, bodem, water, biodiversiteit en verdienvermogen steeds meer in samenhang worden bekeken. Daarmee verschuift ook de manier van sturen. Niet de maatregel staat centraal, maar eerst de vraag waar op een specifiek bedrijf de grootste kansen en uitdagingen liggen. Vervolgens kan gerichter worden bepaald welke maatregelen en indicatoren daarbij passen.
Drie lessen uit vijf jaar praktijkervaring
Leren door te doen vormt de kern van Tomorrow's Dairy. Dat heeft een aantal belangrijke lessen opgeleverd.
1. Er bestaat geen standaardroute naar verduurzaming
Een van de duidelijkste conclusies na vijf jaar is dat niet ieder melkveebedrijf dezelfde uitgangspositie of mogelijkheden heeft. Een bedrijf op zandgrond vraagt een andere aanpak dan een bedrijf op klei of veen. Ook intensiteit, rantsoen, beschikbare grond en bedrijfsvoering spelen een rol. Dat betekent dat bedrijven niet eenvoudig met elkaar kunnen worden vergeleken, maar ook dat de diversiteit binnen het programma waardevolle inzichten oplevert. De resultaten laten steeds beter zien wat bij verschillende bedrijfstypen potentieel haalbaar is.
2. Praktijkervaring is onmisbaar
Wetenschappelijke kennis en bewezen maatregelen vormen een belangrijke basis, maar de werking blijkt op het erf. Daarom worden binnen Tomorrow's Dairy maatregelen getest, resultaten gemeten en ervaringen gedeeld. Wat werkt, kan verder worden ontwikkeld en opgeschaald. Wat minder goed werkt, levert kennis op om een maatregel succesvol toe te passen. De ervaring met grasklaver is daar een voorbeeld van. Weersomstandigheden, bodem, bedrijfsvoering of keuzes van de ondernemer in de praktijk zijn bepalend voor het resultaat.
3. Verandering vraagt eigenaarschap én samenwerking
De melkveehouder maakt de keuzes die bij zijn of haar bedrijf passen. Daarbij leveren onderzoekers, adviseurs en ketenpartners aanvullende kennis, innovatie en ondersteuning. Binnen Tomorrow's Dairy wordt daarom gewerkt met bedrijfsspecifieke plannen, praktijkgerichte begeleiding, financiële ondersteuning en een beloningssysteem gericht op resultaat. Die combinatie helpt ondernemers om stappen te zetten die zowel duurzaam als praktisch uitvoerbaar zijn.
Volgende fase: gerichter maatwerk en innovatie
Tomorrow's Dairy ligt daarbij volgens de programmadoelstellingen op koers richting de ambitie om de CO₂-voetafdruk van melk in 2030 met 50% te reduceren ten opzichte van het referentiejaar 2018 . De komende jaren wil Tomorrow's Dairy verder bouwen aan drie pijlers: optimalisatie van bedrijfsspecifiek management, maatregelen gericht op emissiereductie en innovatie. Niet alleen door steeds meer oplossingen toe te voegen, maar door scherper te kiezen wat aantoonbaar werkt voor verschillende typen melkveebedrijven. De ambitie is helder: een toekomstbestendige melkveehouderij waarin klimaat, bodem, waterkwaliteit, biodiversiteit en verdienvermogen hand in hand gaan.
Foto's: Marnix Klooster
